Özgüveni çoğu kişi “kendime inanmak” diye tanımlar, ama inanç boşlukta oluşmaz. Zihniniz size dair kanaati, davranışlarınıza bakarak verir. Sabah erken kalkacağım deyip kalkmayan, yarın başlarım deyip erteleyen biri, farkında olmadan kendine güvenilmeyeceğini öğrenir. Tersi de geçerlidir: verilen sözler tutuldukça içeride sessiz bir güven birikir.
Bozulan sözler iç sesi nasıl etkiler?
Başkasına verdiğiniz sözü tutmadığınızda bunu bir kusur olarak görürsünüz. Kendinize verdiğiniz sözlerde ise bu fark edilmez, çünkü ortada şahit yoktur. Oysa her atlanan yürüyüş, yarım kalan plan ve ertelenen telefon, “Ben söylediğimi yapmam” mesajını pekiştirir. Zamanla yeni bir hedef koymak bile yorucu gelir, çünkü zihin sonucu önceden bilir. Bu durum çoğu zaman tembellik değil, tekrarlanan hayal kırıklığının sonucudur.
Küçük ve ölçülebilir sözlerle başlayın
Güveni geri kazanmanın yolu büyük kararlar değil, tutulabilir küçük adımlardır. Her gün koşacağım yerine, ayakkabılarımı giyip kapıdan çıkacağım demek daha gerçekçidir. Sözü net, zamanı belli ve ölçülebilir kılın: “Akşam yemeğinden sonra on dakika yürüyeceğim.” Başlangıçta sözün zorluğundan çok tutulma oranı önemlidir. Bir hafta boyunca tek bir küçük söz seçin ve onu tamamlayın. Başardığınızda bunu kısaca bir deftere işaretlemek, kanıtı gözünüzün önüne koyar.
Tutamadığınız söze nasıl yaklaşmalısınız?
Aksatmak kaçınılmazdır; belirleyici olan sonrasında verdiğiniz tepkidir. Sert bir iç eleştiri çoğu zaman bırakmaya yol açar. Bunun yerine neyin engel olduğunu merak ederek sorun: Söz fazla mı büyüktü, zamanlaması mı yanlıştı, yorgun muydum? Ardından sözü küçültün ya da saatini değiştirin. Ayrıca yapamayacağınızı bildiğiniz bir sözü baştan vermemek de bir dürüstlük biçimidir. Sözlerinizin sayısını azaltmak, tutma oranınızı artırır.
Ne zaman destek almak gerekir?
Sürekli kendini değersiz hissetme, yoğun suçluluk, motivasyon kaybı ya da günlük işleyişi bozan bir isteksizlik varsa mesele yalnızca alışkanlık olmayabilir. Depresyon, kaygı ve geçmiş deneyimler de kendine güveni etkiler. Böyle durumlarda bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek hem nedenleri anlamanıza hem de size uygun bir yol haritası çıkarmanıza yardımcı olur.
Özgüven bir gecede kazanılmaz, ama her tutulan küçük söz ona bir tuğla ekler. Bugün tutabileceğiniz tek bir söz seçmek, bu inşanın başlangıcı olabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez. Süreç Haritası bir klinik değildir ve hizmet sunmaz.