Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan pek çok kişi yemek sırasında ya da sonrasında nefesinin daraldığını fark eder. Mide dolduğunda diyaframın hareket alanı azalır, çiğneme ve yutma sırasında ise nefes alma ritmi bozulur. Üstelik nefes almak için harcanan enerji sağlıklı bireylere göre belirgin biçimde yüksektir. Bu yüzden öğün düzenini bilinçli kurmak hem rahat nefes almaya hem de kilo kaybını önlemeye yardımcı olur.
Az ve sık öğün mantığı
Üç büyük öğün yerine gün içine yayılmış beş ya da altı küçük öğün çoğu kişide daha rahat tolere edilir. Küçük porsiyonlar midede baskı oluşturmaz, diyaframın serbestçe inip çıkmasına izin verir. Ana öğünleri küçültüp aralara peynirli yarım sandviç, yoğurt, bir avuç kuruyemiş ya da muz gibi pratik ara öğünler eklemek iyi bir başlangıçtır. En çok enerjiniz olan saati, genellikle sabahı, en doyurucu öğüne ayırmak da yorgunluğu azaltır.
Besin seçimi ve gaz yapan yiyecekler
Şişkinlik karın içi basıncı artırarak nefesi kısaltır. Bu nedenle size gaz yapan besinleri tanımak önemlidir. Kuru baklagiller, lahana, karnabahar, soğan ve gazlı içecekler birçok kişide sorun yaratır. Pişirme yöntemini değiştirmek, baklagilleri iyice ıslatıp bol suyla pişirmek ya da miktarı azaltmak işe yarayabilir. Karbonhidratın aşırı yüklendiği öğünler karbondioksit üretimini artırdığı için, ekmek ve pilavı tek başına değil protein ve sağlıklı yağlarla dengelemek daha uygundur. Zeytinyağı, ceviz, yumurta, balık ve süt ürünleri hem enerji hem protein sağlar.
Yeme şekli ve sofra düzeni
Yavaş yemek, lokmaları küçük almak ve aralarda dinlenmek nefes kontrolünü kolaylaştırır. Yemekten önce biraz dinlenmek, gerekiyorsa doktorun önerdiği inhalerı kullanmak rahatlama sağlayabilir. Yemek sırasında dik oturun, sonrasında en az yarım saat uzanmaktan kaçının. Sıvıyı öğün aralarına yaymak, yemekle birlikte çok su içip erken doymayı önler. Yemeği hazırlarken yorulanlar için önceden doğranmış sebze, haşlanmış yumurta ya da hazır pişmiş porsiyonlar enerjiyi korur. Tuzu kısmak ise vücutta sıvı tutulumunu azaltmaya yardım eder.
Kilo takibi ve uzman desteği
KOAH’ta istemsiz kilo kaybı kas gücünü düşürür ve solunum kaslarını da etkiler. Ayda bir tartılmak ve belirgin kayıp görüldüğünde doktora ya da diyetisyene başvurmak gerekir. Fazla kilolu kişilerde ise yavaş ve kontrollü verme nefesi rahatlatabilir. Böbrek, kalp ya da şeker hastalığı gibi eşlik eden durumlar varsa beslenme planı kişiye özel yapılmalıdır.
Özetle küçük porsiyonlar, dengeli besin seçimi ve sakin bir yeme temposu nefes yükünü hafifletir. Bu önerileri günlük rutininize adım adım yerleştirin ve ilaç tedavinizi aksatmadan sağlık ekibinizle birlikte ilerleyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez. Süreç Haritası bir klinik değildir ve hizmet sunmaz.